Spreuken 15
15  Een vriendelijk antwoord doet woede bedaren, harde woorden wakkeren woede aan.  De woorden van wijzen getuigen van echt inzicht, uit de woorden van dwazen blijkt hun domheid.  De Heer ziet wat er overal gebeurt, hij slaat de mensen gade, de goeden en de slechten.  Milde woorden doen je leven, valse kunnen je breken.  Wie zich niets aantrekt van een waarschuwing, is een dwaas, wie een terechtwijzing ter harte neemt, is verstandig.  Het huis van een rechtvaardige is vol kostbare schatten, wat een slecht mens verwerft, brengt hem geen geluk.  De uitspraken van wijzen vergroten het inzicht, maar de woorden van dwazen nooit.  Offers van slechte mensen verafschuwt de Heer, maar het gebed van een eerlijk mens stelt hij op prijs.  Wat slechte mensen doen, verafschuwt de Heer, hij houdt van wie rechtvaardig handelen.  Wie van de goede weg afwijkt, wordt zwaar gestraft, wie zich niet laat terechtwijzen, zal sterven.  De afgrond van het dodenrijk ligt voor de Heer open, hoeveel temeer dan niet de gedachtenwereld van de mens.  Een verwaand iemand wil niet terechtgewezen worden, hij zal zich niet tot wijze mensen wenden.  Een vrolijk hart doet het gezicht stralen, verdriet maakt iemand neerslachtig.  Een verstandig mens zoekt naar inzicht, maar dwazen houden zich alleen met domheid bezig.  Voor een ongelukkig mens is elke dag slecht, voor een blijmoedig mens is het altijd feest.  Het is beter weinig te bezitten en ontzag te hebben voor de Heer, dan rijk te zijn en door onrust te worden geplaagd.  Een schotel groenten en liefde is beter dan een vetgemeste os en haat.  Een driftkop wekt woede op, wie geduldig is, brengt ruzie tot bedaren.  De weg van een luiaard wordt versperd door doornstruiken, het pad van eerlijke mensen is vrij.  Van een wijze zoon ondervinden de ouders vreugde, van een dwaze krijgen ze minachting.  Dwaasheid trekt alleen dommen aan, een man met inzicht kiest een rechte weg.  Plannen mislukken door gebrek aan overleg, alleen met veel goede raadgevers komt iets tot stand.  Iemand is blij als hij de passende woorden vindt, het juiste woord op het juiste moment is een weldaad.  Voor een verstandig mens gaat de levensweg omhoog, zo ontwijkt hij het dodenrijk beneden.  De Heer verwoest het huis van trotse mensen, van een weduwe beschermt hij iedere grenspaal.  De Heer verafschuwt wat slechte mensen willen, maar woorden uit liefde gesproken zijn zuiver.  Wie woekerwinst maakt, ondergraaft zijn eigen huis, wie zich niet laat omkopen, stelt zijn leven veilig.  Een rechtvaardige bezint zich op zijn antwoord, de woorden van een slecht mens richten niets dan onheil aan.  De Heer houdt zich ver van wie niets van hem willen weten, maar hij hoort het gebed van wie naar hem luisteren.  Een vriendelijke blik maakt je blij, een goed bericht geeft je weer moed.  Wie naar heilzame terechtwijzingen luistert, wordt tot de wijzen gerekend.  Wie waarschuwingen afwijst, doet zichzelf tekort, maar wie luistert naar terechtwijzingen, wint erbij.  Ontzag voor de Heer leidt tot wijsheid en bescheidenheid gaat vooraf aan eer. 
16  Een mens stelt zichzelf vele vragen, maar het antwoord dat hij vindt, is van de Heer.  In eigen ogen heeft een mens altijd een zuiver geweten, maar de Heer toetst hem tot op de bodem van zijn ziel.  Vertrouw je werk toe aan de Heer en je plannen zullen slagen.  Alles wat de Heer heeft gemaakt, heeft zijn doel; de bestemming van slechte mensen is de ondergang.  De Heer heeft een afschuw van hooghartige mensen, zij blijven zeker niet ongestraft.  Door liefde en trouw wordt schuld uitgeboet, maar door ontzag voor de Heer vermijdt men het kwaad.  Als de Heer zich verheugt over je daden, maakt hij zelfs je vijanden tot vrienden.  Beter arm en eerlijk, dan rijk en misdadig.  De mens zoekt zijn weg, maar de Heer heeft hem bepaald.  De koning spreekt Gods oordeel uit, hij vergist zich niet als hij rechtspreekt.  De Heer eist een zuivere weegschaal, hijzelf heeft de gewichten bepaald.  Koningen verafschuwen onrecht, alleen rechtvaardigheid houdt hen op de troon.  Een koning schept behagen in rechtvaardige uitspraken, wie de waarheid spreekt, is hem dierbaar.  De woede van een koning kan iemand het leven kosten; daarom zal een wijs man proberen die woede te bedaren.  Als het gezicht van de koning oplicht, betekent dat leven, zijn gunst is als een verkwikkende regen.  Wijsheid verwerven: het is zoveel beter dan goud, inzicht krijgen: het is ver te verkiezen boven zilver.  Een eerlijk mens bepaalt zijn weg door het slechte te vermijden; wie kijkt waar hij gaat, redt zijn leven.  Trots gaat vooraf aan ellende, hoogmoed aan de val.  Het is beter in eenvoud te leven met de verdrukten, dan in weelde met de onderdrukkers.  Wie weet te luisteren, zal het goed gaan, wie op de Heer vertrouwt, zal gelukkig zijn.  Een wijs man prijst men om zijn begrip en een zacht woord heeft de meeste overtuigingskracht.  Inzicht is een bron van leven voor een mens, maar een dwaas wordt met zijn eigen domheid gestraft.  Uit een wijs hart komen wijze woorden en wijze woorden hebben overtuigingskracht.  Vriendelijke woorden zijn honing voor de ziel: ze zijn zoet en heilzaam.  Soms denk je de goede weg te volgen, maar dan blijkt die naar de dood te leiden.  De honger laat een mens werken, want die moet hij zien te stillen.  Een mens voor wie niets heilig is, roept het kwaad op; wat zo’n mens zegt, werkt vernietigend.  Draaierijen veroorzaken ruzie en laster scheidt zelfs vrienden.  Het is een schurk die zijn eigen vriend bedriegt, hem de verkeerde weg wijst.  Wie zijn ogen samenknijpt, heeft kwade bedoelingen, wie zijn lippen samenperst, heeft het kwaad al gesticht.  Een hoge leeftijd is een prachtige kroon, de beloning voor een rechtvaardig leven.  Wie geduldig is, overtreft de dapperste soldaat; wie zichzelf beheerst, is groter dan wie een stad beheerst.  De mensen werpen het lot, maar hoe de stenen vallen, beslist de Heer.