Spreuken 21
21  Zoals de mens het water in kanalen leidt, het laat stromen waar hij wil, zo leidt de Heer de gedachten van de koning.  In eigen ogen heeft een mens altijd juist gehandeld, maar de Heer kijkt tot op de bodem van zijn hart.  Eerlijk en rechtvaardig zijn, dat is de Heer aangenamer dan een offer.  Hooghartig en verwaand, zo gedraagt zich een slecht mens.  IJver brengt welvaart, maar haast leidt tot gebrek.  Wie door bedrog rijk wordt, jaagt op wind; zo’n leven is je dood.  Het geweld van slechte mensen zal hun dood betekenen; want ze hebben het recht vertrapt.  Een bedrieger volgt slinkse wegen, maar een eerlijk mens is rechtuit.  Beter een rustig plekje op een dak, dan een heel huis met een vrouw die ruzie zoekt.  Het enige dat een slecht mens wil, is kwaaddoen; zelfs zijn buurman ontziet hij niet.  Als je een gewetenloos man afstraft, open je hem misschien de ogen; als je een wijs mens terechtwijst, leert hij ervan.  Een rechtvaardig heerser houdt een misdadiger in het oog en zorgt ervoor dat het slecht met hem afloopt.  Wie zich doof houdt voor het geroep van arme mensen, zal ook geen antwoord krijgen als hij zelf om hulp roept.  Een stille gift, wat geld in de hand, doet boosheid en woede bedaren.  Als het recht zijn loop heeft, is dat een vreugde voor een rechtvaardig mens, maar voor wie kwaad wil, is het een verschrikking.  Wie zonder inzicht door het leven wil gaan, zal tenslotte alleen doden om zich heen vinden.  Wie van feesten zijn leven maakt, zal gebrek lijden; wie alleen aan eten en drinken denkt, zal nooit iets bezitten.  Het leven van de misdadiger wordt genomen als losprijs voor de rechtvaardige; de onbetrouwbare zal als losprijs dienen voor een oprecht mens.  Je kunt beter alleen in de woestijn wonen, dan met een vrouw leven die ruzie zoekt en humeurig is  Een voorraad kostbare olie vind je alleen in het huis van een wijze; een dwaas mens zal altijd alles opmaken.  Wie rechtvaardigheid en liefde nastreeft, zal het leven zelf vinden, en rechtvaardigheid en eer.  Een wijs man kan een stad vol soldaten aan, hij is sterker dan de burcht waarop zij vertrouwden.  Wie spaarzaam met zijn woorden is, bespaart zichzelf veel moeilijkheden.  Iemand die verwaand en overmoedig is, spot met alles; hij handelt met grote zelfoverschatting.  De verlangens van de luiaard worden zijn dood; hij weigert zijn handen te gebruiken.  Velen willen altijd meer hebben, het is nooit genoeg; maar een rechtvaardige kan geven en houdt nooit iets achter.  Offers van mensen die hem niet eerbiedigen, daar heeft God een afkeer van; vooral als ze die offers brengen met een vooropgezette bedoeling.  Een vals getuige moet men het woord ontnemen; alleen wie eerlijk vertelt wat hij weet, mag uitspreken.  Een slecht mens neemt een houding aan om indruk te maken; een eerlijk mens doet gewoon wat hij doen moet.  Menselijke wijsheid, inzicht en goede raad, ze vallen in het niet als een mens zich tot de Heer wendt.  Je kunt wel paarden optuigen voor de oorlog, maar de overwinning hangt af van de Heer. 
22  Een goede naam gaat boven rijkdom, waardering boven zilver en goud.  Rijken en armen hebben dit gemeen: de Heer is hun schepper.  Een verstandig man ziet het gevaar en brengt zich in veiligheid; een onnadenkend mens gaat het tegemoet en zal daarvoor boeten.  Wie ontzag heeft voor de Heer, zich aan hem onderwerpt, krijgt het leven als loon, en rijkdom en eer.  Iemand die verkeerd leeft, vindt zijn pad vol dorens en strikken; als je leven je lief is, blijf je bij zo iemand uit de buurt.  Leer een kind van jongs af aan de juiste weg te volgen; ook als hij ouder wordt, zal hij er dan niet van afwijken.  De rijke heeft de arme in zijn macht; wie leent, wordt de slaaf van zijn geldschieter.  Wie onrecht zaait, zal onheil oogsten; de stok waarmee hij sloeg, zal breken.  Een vriendelijk mens zal het goed gaan, omdat hij deelt wat hij heeft.  Verjaag de onruststoker en de ruzie is voorbij, het twisten en schelden houdt op.  Een gewetensvol en beminnelijk mens, die heeft de koning tot vriend.  De Heer zorgt dat de waarheid wordt erkend; de uitspraken van bedriegers logenstraft hij.  De luiaard zegt: ‘Ik kan niet naar buiten. Er loopt een leeuw op straat, die kan me wel doden!’  Dwaasheid is verleidelijk als de woorden van lichtzinnige vrouwen; als de Heer tegen je is, word je erin gevangen, als in een diepe kuil.  Kinderen zijn tot dwaasheden geneigd, alleen straf zal ze ervan afbrengen.  Wie de arme uitbuit en voor de rijke gul is, hem zal het slecht vergaan.  Luister aandachtig naar wijze woorden, neem ter harte wat ik je te zeggen heb. Want  het is goed ze in je hart te bewaren; dan kun je ze uitspreken als het nodig is.  Jou, ja jou, wil ik ze laten horen, zodat je op de Heer zult vertrouwen.  Dertig spreuken heb ik voor je opgeschreven, wijze, goede raad.  Het is om je te laten weten wat juist is, welke woorden van waarheid getuigen. Zo kun je woorden van waarheid spreken als men je erom vraagt.  Buit de kwetsbaarheid van een arme niet uit en benadeel hem niet als hij terechtstaat.  Want de Heer zal zijn zaak verdedigen. Wie de arme zijn recht ontneemt, hem zal de Heer zijn leven ontnemen.  Houd je niet op met een heethoofd en ga niet om met een driftkop. Anders ga je je op dezelfde manier gedragen en schaad je jezelf.  Geef niet te gauw een handslag en sta niet borg voor andermans schulden.  Als je ze niet kunt voldoen, haalt men zelfs je bed onder je vandaan.  Verleg oude grenzen niet, grenzen die je voorouders al hebben vastgesteld.  Iemand die bekwaam is, zal bij koningen dienen; het geeft geen pas hem voor mensen te laten werken die hem niet waard zijn.