Spreuken 19
19  Beter een arme die onberispelijk leeft dan een slinkse leugenaar – die is dwaas. 

IJver zonder kennis leidt tot niets, wie overijld te werk gaat, maakt al snel een blunder. 

Dwaasheid brengt een mens op de verkeerde weg, dan keert hij zich verbitterd tegen de HEER. 

Rijkdom maakt veel vrienden, een arme komt alleen te staan. 

Een valse getuige blijft niet ongestraft, wie leugens verkondigt, gaat niet vrijuit. 

Velen dingen naar de gunst van een voornaam persoon, ieder is de vriend van een vrijgevig mens. 

Een arme wordt door al zijn broers gehaat, meer nog door zijn vrienden, ze gaan hem uit de weg; als hij een beroep op ze doet, is dat tevergeefs. 

Wie zijn verstand gebruikt, heeft zijn leven lief, wie zich laat leiden door inzicht, is geluk op het spoor. 

Een valse getuige blijft niet ongestraft, wie leugens verkondigt, gaat te gronde. 

Weelde past niet bij een dwaas, nog minder past het dat een slaaf heerst over vorsten. 

Een verstandig mens houdt zijn woede in toom, het siert hem als hij fouten door de vingers ziet. 

Als het brullen van een leeuw, zo is de woede van een koning, als dauw op het gras, zo is zijn goedgunstigheid. 

Een dwaze zoon is voor zijn vader een ramp, het geruzie van een vrouw is als een dak dat altijd lekt. 

Je huis en rijkdom erf je van je voorouders, maar een vrouw met inzicht krijg je van de HEER. 

Als je lui bent, verslaap je je tijd, als je laks bent, zul je honger lijden. 

Wie de geboden naleeft, behoudt zijn leven, wie de weg van de HEER veracht, zal sterven. 

Wie barmhartig is voor een arme leent aan de HEER, die zal hem zijn weldaad vergoeden. 

Tuchtig je zoon, dan is er hoop, zorg ervoor dat hij niet sterft. 

Wie doldriftig is, zal moeten boeten, als je hem zijn woede toestaat, neemt die enkel toe. 

Luister naar raad, laat je onderwijzen, uiteindelijk maakt het je wijs. 

Een mens maakt allerlei plannen, wat wordt uitgevoerd, is het plan van de HEER. 

Een mens heeft het verlangen goed te doen, je kunt beter arm dan onbetrouwbaar zijn. 

Ontzag voor de HEER beschermt je leven, je kunt rustig gaan slapen, er overkomt je niets. 

Een luiaard laat zijn hand in de schaal rusten, hij brengt hem zelfs niet naar zijn mond. 

Sla je een spotter, dan wordt die onervarene verstandig, kastijd je een verstandig mens, dan groeien zijn kennis en inzicht. 

Wie zijn vader mishandelt en zijn moeder wegjaagt, is een slechte zoon die zich misdraagt. 

Mijn zoon, luister maar niet langer naar mijn onderricht als je mijn wijze woorden in de wind wilt slaan. 

Een onbetrouwbare getuige spot met het recht, een goddeloze zwelgt in onrecht. 

Voor spotters staat de straf al vast, voor de rug van dwazen ligt de stok al klaar. 

20  Van wijn word je een spotter, van drank een braller, wie zich bedrinkt, verliest zijn verstand. 

Als het brullen van een leeuw, zo zijn de dreigementen van een koning, wie ze in de wind slaat, brengt zijn leven in gevaar. 

Het strekt een mens tot eer om ruzie te vermijden, een dwaas stort zich in een woordenstrijd. 

Een luiaard ploegt niet in de herfst, en vraagt zich in de zomer af waarom hij niet kan oogsten. 

Wat omgaat in een mensenhart is als diep verborgen water, iemand met inzicht brengt het naar boven. 

Velen roemen hun eigen trouw, maar wie vindt een mens die werkelijk betrouwbaar is? 

Wie rechtvaardig is bewandelt de juiste weg, zijn kinderen zullen gelukkig zijn. 

Als het recht de troon van een koning schraagt, verjaagt hij met zijn blik elke boosdoener. 

Wie zou kunnen zeggen: ‘Ik heb mijn hart gezuiverd, ik ben vrij van zonden’? 

Twee gewichten om te wegen, twee maten om te meten, beide zijn de HEER een gruwel. 

Reeds een kind laat zich kennen door zijn daden, door wat het doet, zie je of het eerlijk en oprecht is. 

Een oor dat hoort, een oog dat ziet, de HEER heeft beide gemaakt. 

Slaap niet al te graag, dan word je niet arm, sta vroeg op, dan heb je genoeg te eten. 

‘Niets waard! Niets waard!’ zegt de koper, maar als hij weggaat, wrijft hij zich in de handen. 

Goud en edelstenen zijn er genoeg, maar wijze woorden zijn een zeldzaamheid. 

Stond iemand borg voor een lichtzinnig mens, neem dan gerust zijn mantel, en verpand die maar aan een ander die lichtzinnig is. 

Gestolen voedsel smaakt aanvankelijk goed, maar later lijkt je mond gevuld met kiezels. 

Een plan komt tot stand door overleg, bereid een oorlog dus goed voor. 

Bij een roddelaar is een geheim niet veilig, laat je niet in met een loslippig mens. 

Als je je vader en moeder vervloekt, wordt je levenslicht gedoofd in de diepste duisternis. 

Rijkdom die in korte tijd verworven is, brengt geen zegen voor later. 

Zeg niet: ‘Ik zal dat kwaad vergelden,’ wacht op de HEER, hij zal je helpen. 

Twee gewichten om te wegen, het is de HEER een gruwel, een valse weegschaal is een slechte zaak. 

De weg van een mens wordt bepaald door de HEER, wie weet zelf welke richting hij gaat? 

Wie God ondoordacht een belofte doet en zich pas later afvraagt of hij haar kan houden, zet een valstrik voor zichzelf. 

Een wijze koning zift de goddelozen uit, hij laat het rad over hen heen gaan. 

Het licht van de HEER beschijnt de geest van de mens, het dringt door tot in zijn diepste gedachten. 

Liefde en trouw beschermen de koning, liefde schraagt zijn troon. 

De pracht van jonge mensen is hun kracht, de sier van oude mensen is hun grijze haar. 

Bloedige striemen doen het kwaad verdwijnen, slagen zuiveren het innerlijk.